Układ Utrechcki (III)

Układ niderlandzko-habsburski - umowa pomiędzy holenderskimi czarodziejami a austriacką i hiszpańską linią Habsburgów z dnia 30 stycznia 1597 roku na mocy którego najpotężniejsza dynastia w Europie uznała samodzielność magów z północnej części dawnych Niderlandów. Sygnatariuszami układu byli Ludwik van Zwart (1543-1638), Ludwik van Hert (1549-1641) i Maurycy van Havik (1548-1660), święty cesarz rzymski Rudolf II Habsburg (1552-1612), król Hiszpanii Filip II Habsburg (1527-1598), książę Asturii Filip Habsburg (1578-1621) i namiestnik Niderlandów Albrecht VII Habsburg (1559-1621).

Jako pierwsi rozmowy rozpoczęli Holendrzy. Habsburgowie prowadzili działania zmierzające do wyparcia północnych czarodziejów z habsburskich posiadłości poprzez niekorzystne taryfy podatkowe. Namiestnicy Niderlandów nie zapomnieli, że rody Havików, Hertów i Zwartów otwarcie poparły rebelię przeciwko legalnej władzy, a potem nowopowstałą Republikę Zjednoczonych Prowincji. W 1590 roku czarodzieje i władze kraju zawarły II układ utrechcki, na mocy którego obie strony uznawały się wzajemnie. Nie mniej dla wielkiej trójki ważne były interesy finansowe, a konflikt z Habsburgami nie ułatwiał rozrostowi majątków. Już w listopadzie 1592 roku Maurycy van Havik w imieniu pozostałych wysłał list do cesarza Rudolfa II proponując mu "zawieszenie stanu wojny" i powrót do normalnych stosunków handlowych. Nie otrzymali bezpośredniej odpowiedzi, natomiast Habsburgowie obłożyli trzy wielkie rody dodatkowymi podatkami. Wielka trójka by nie zbankrutować postawiła na handel morski i kolonizację. W wyniku tych działań wpływ do hiszpańskiego budżetu z holenderskich czarodziejów zmniejszył się aż o 35%. Namiestnicy reagowali na to podwyższaniem obciążeń, ale nic nie mogło skompensować strat. Dodatkowo w 1596 roku wpływy spadły o kolejne 25%. Powodem takiego stanu rzeczy było nałożenie podatku w wysokości 60% od wartości od dóbr luksusowych wwożonych, przewożonych przez hiszpańskie posiadłości. W listopadzie cesarz Rudolf II spotkał się z księciem Asturii Filipem Habsburgiem w Akwizgranie gdzie rozmawiali o problemach gospodarczych Niderlandów Habsburskich. Na tym spotkaniu uczestniczyli również czarodzieje z północy. Ludwik van Zwart jasno przedstawił żądania. W zamian za porozumienie nie będą popierać żadnych ruchów przeciwko panowaniu Habsburgów na południu Niderlandów a dom austriacki i hiszpański uznają wszelkie formy samorządu magicznego w Republice, obniżą podatki w habsburskich posiadłościach do stanu sprzed 1594 roku. Ludwik van Hert dodał, że jeśli zgodzą się na ostatni postulat to wielka trójka pokryje straty podatkowe z lat 1594-1596. Cesarz Rudolf i książę Asturii wyrazili zgodę. Teraz pozostał tylko król Hiszpanii. Ten wyraził zgodę na porozumienie po ponagleniach ze strony Wiednia. W dniu 22 grudnia następca tronu Hiszpanii wrócił do Brukseli z prawem do negocjacji i zawarcia umowy z Holendrami. Tam czekał na niego cesarz Rudolf II.

Negocjacje trwały krótko, a strony szybko doszły do porozumienia:

• Holenderscy czarodzieje wypłacą odszkodowanie Habsburgom do końca 1597 roku za poniesione straty w podatkach z lat 1590-1596;
• Holenderscy czarodzieje zobowiązują się do kontynuowania handlu z Niderlandami Habsburskimi i płacenia podatkowych w wysokości 15% od wartości towaru;
• Trzy wielkie holenderskie rody oświadczają, że nigdy nie udzielą poparcia buntom przeciwko legalnej władzy w Niderlandach Habsburskich;
• Przedstawicielom trzech wielkich rodów przyznaje się immunitet, a sami członkowie tych rodzin posiadają dożywotni immunitet;
• Habsburgowie uznają wszelkie formy samorządności magicznej na terytorium Republiki Zjednoczonych Prowincji;
• Habsburgowie uznają niezależność czarodziejów w Republice;

Władze Republiki niechętnie patrzyły na porozumienie z Habsburgami. Część elity rządzącej uważała, że czarodzieje zabezpieczyli się przed ewentualną wojną Republiki z Hiszpanią. W kwietniu 1597 roku Maurycy Orański zażądał od trzech wielkich rodów wyjaśnień na czym polega umowa z Habsburgami. Odpowiedź zupełnie go nie zadowoliła. Dostrzegał w niej możliwość przejścia czarodziejów na stronę hiszpańską w razie konfliktu zbrojnego z namiestnikiem Niderlandów. Ludwik van Hert i Maurycy van Havik w czasie sesji parlamentu Republiki w dniach 16-18 maja oficjalnie przedstawili posłom zapisy III układu utrechckiego. Ponownie wniósł, że głównym powodem zawarcia takiej umowy są finanse. W dłuższej perspektywie czarodzieje mieliby stracić na konflikcie z hiszpańską armadą. Podkreślił wierność wielkiej trójki względem Republiki Zjednoczonych Prowincji. Zapowiedział, że czarodzieje będą dążyć do ustanowienia własnej magicznej administracji współpracującej z władzami państwa. W 1615 roku powstał urząd Ministra Magii Niderlandów na mocy czwartego układu utrechckiego.